Przednówek – jak gotować, gdy zapasy się kończą?

Wielu osobom przednówek kojarzył się z niedojadaniem – aby zapełnić żołądek, trzeba było więc sięgać po produkty, które niekoniecznie były pierwszym wyborem przy przygotowywaniu pożywnych dań.

Przednówek był szczególnie dotkliwym czasem dla mieszkańców wsi, którzy w kwestii jedzenia mogli polegać głównie na własnych zapasach. Przypadał zwykle od lutego do kwietnia – gdy zapasy zimowe zostały już mocno nadwątlone – zwłaszcza przez Boże Narodzenie. Nic dziwnego, że – mając w perspektywie głód – wszyscy z niecierpliwością wypatrywali pierwszych nowalijek.

Jak sobie radzono? Było kilka sposobów, by przetrwać ten niekorzystny czas. Przede wszystkim:

- racjonowano żywność – porcje stawały się mniejsze, jadano rzadziej;

- sięgano po jadalne rośliny – jak pokrzywa, lebioda, szczaw – wykorzystywano je do przygotowywania posiłków;

- łowiono ryby – chociaż nie jest to łatwe w zimie, był to jeden z najpewniejszych sposobów uzupełniania diety.

Największym grzechem, jaki można byłoby popełnić w trakcie przednówka, było marnowanie żywności. I chociaż dzisiaj koncept przednówka jako czasu niedostatku odszedł już w zapomnienie, tak racjonalne podejście do gospodarowania zapasami i niewyrzucania resztek nigdy nie było bardziej aktualne.

Przednówek tradycyjnie zbiegał się z wielkim postem – łatwiej było wówczas uzasadnić racjonowanie jedzenia.

Pamiętając o trudach między zimą a wiosną, wiele osób zaczęło bliżej przyglądać się kreatywnym sposobom zaspokojenia głodu. Popularność zyskały przepisy przygotowywane z dzikich roślin, takich jak pokrzywa. Oprócz tradycyjnej zupy, która – chociaż podobna do szczawiowej, ma delikatniejszy smak, z jadalnych roślin możesz przygotować na przykład omlet z pokrzywą albo koktajl z pokrzywą. Ten ostatni wzbogać ulubionymi owocami – jak jabłka czy banany. Przygotujesz w ten sposób prawdziwą bombę witaminową – idealną na czas spadającej odporności.

A co, jeśli nie pokrzywa? Przyjrzyj się również lebiodzie – dodawanej do zup i placków, może być zarówno gotowana, jak i smażona. Na liście nie może zabraknąć również mleczy – z kwiatów do dzisiaj wiele osób przygotowuje syrop, z korzeni zaś – przygotowywano… napój podobny do kawy! Babka lancetowata z kolei traktowana była jak szpinak – jej liście gotowano.

Jakie jeszcze inne rośliny miały swoje zastosowanie w kuchni? Wiele zależało od tego, co rosło w pobliżu – okoliczni mieszkańcy chętnie eksperymentowali. Wśród popularniejszych propozycji możesz znaleźć również: podagrycznik, dziki czosnek, tasznik pospolity i perz.

Przednówek to czas, który zapadł w pamięć osobom opisującym życie mieszkańców wsi. W „Chłopach” Władysława Stanisława Reymonta przednówek udowadnia, jak bardzo życie poza miastem zależy od natury. Przedstawiany jest jako czas niedostatku i czekania na pierwsze plony.

Jakie rośliny pojawiają się na początku? Młode ziemniaki, rzepa, a potem nowalijki – od rzodkiewki, przez dymkę, sałatę, szczypiorek, młodą marchewkę i koper.

Czego możesz się nauczyć, lepiej rozumiejąc, czym był przednówek? Mogą Cię zafascynować rośliny jadalne i sam zaczniesz je wykorzystywać w kuchni – nie z musu, ale potrzeby. Dobrym pomysłem jest też świadome podejście do niemarnowania żywności, a także – przygotowywanie zapasów (np. w słoikach!), które możesz mieć zawsze pod ręką, gdy najdzie Cię ochota na coś pysznego.